Miras Nedir?
Miras, kişinin tüm malvarlığının kendisinin ölümü ile kanunların öngördüğü düzenlemeler doğrultusunda yakınlarına ve varsa vasiyeti ile belirlediği kişilere geçmesidir.
Vasiyet, vefat eden kişinin ölümünden sonra yapılmasını ve yerine getirilmesini istediği şeyler bütünüdür. Vasiyetname ise kişinin vasiyetini içeren yani ölümünden sonra yapılması ve yerine getirilmesini istediği şeylerin yazılı olduğu belgedir.
Mirasın Temel Kavramları Nelerdir?
Miras, günlük hayatımızda hepimizi yakından ilgilendiren hukukumuzda ayrıntılı düzenlemeler ile kendine yer bulan bir kavramdır. Miras ile bağlantılı kavramların ne anlama geldiğini bu başlık altında inceleyeceğiz. Kavramların uygulamadaki yeri ve ayrıntılı incelemesi diğer yazılarımızda yapılacaktır.
- “Mirasbırakan” ne anlama gelir?
Vefat ettiğinde malvarlığı yakınlarına kalan kişi hukukumuzda mirasbırakan olarak adlandırılmaktadır. Mirasbırakan teriminin eski terimsel kullanım şekli muristir. Muris terimi mirasbırakan terimi ile aynı anlama gelmektedir. Mirasa ilişkin dava dilekçelerinde ise ölmüş olan kimse anlamına gelen “müteveffa” terimi mirasbırakan anlamını taşır şekilde kullanılmaktadır.
- “Tereke” ne anlama gelir?
Mirasbırakanın malvarlığını, tüm hak ve borçlarını içerisinde bulunduran bütüne tereke denilmektedir. Tereke, miras kavramı ile aynı anlamda da kullanılmaktadır.
- “Mirasçı” ne anlama gelir?
Mirasbırakanın yakınları yahut vasiyetnamesi var ise vasiyetname ile belirlediği kişi veya kişilere mirasçı denilmektedir. Mirasçılar kanun hükümleri doğrultusunda terekeden pay veya belirli bir malı alacak kişilerdir.
- “Zümre Sistemi” ne anlama gelir?
Mirasbırakanı esas alarak oluşturulmuş bu sistem, mirasçıların mirasbırakana olan yakınlıklarına göre derecelendirilerek gruplandırılmasıdır. Kişilerin hangi zümre içerisinde bulunduğu ve gruptaki kişi sayılarına göre miras pay oranları kanun doğrultusunda belirlenmektedir.
- “Saklı pay” ne anlama gelir?
Mirasbırakanın vasiyeti ile malvarlığı üstünde mirasçılarını yok sayarak yapmak istediklerini veya mirasçılar arasında büyük haksızlıkların yaşanmasının önüne geçilebilmesi amacıyla getirilmiş bir korumadır. Mirasbırakanın altsoyu (çocuk, torun, torunun torunları), sağ kalan eşi, anne ve babası saklı payı korunan mirasçılardır. Sağ kalan eş hangi zümre ile birlikte mirasçı olmuş ise bu doğrultuda saklı pay oranı da değişmektedir.
- “Tenkis” ne anlama gelir?
Tenkis kelime anlamı olarak azaltma, eksiltme demektedir. Hukukumuzda saklı payı azaltılan, eksiltilen mirasçıların haklarını istemelerine tenkis talebi denilmektedir. Saklı payları kanunlar ile koruma altına alınmış mirasçılar tenkis davasıyla; saklı payları açıkça ihlal edilmişse yahut ihlal edildiği yönünde kuvvetli şüphe bulunmakta ise mahkemeden saklı paylarının kendilerine verilmesini talep edebilirler.
- “Denkleştirme” ne anlama gelir?
Mirasbırakanın hayatta iken mirasçılardan bazıları lehine yaptığı bağış, yardım ve kazandırmalar sonrasında vefatında mirasın kanun hükümlerine göre paylaştırılması haksız bir sonuç yarattığında terekeye bu kazandırmalarında eklemesine yarayan bir taleptir. Terekenin daha doğru bir şekilde tespit edilmesi için mirasçılar tarafından, denkleştirme davası ile mirasbırakanın hayattayken diğer mirasçılar lehine yaptığı kazandırmaların tespiti mahkemeden talep edilebilir.